Научниците предупредуваат дека El Niño што се развива во 2026 година би можел да стане еден од најсилните вакви настани досега, со потенцијално сериозни последици за земјоделството, цените на храната и светската економија.
El Niño е природен климатски феномен кој настанува кога водите во централниот и источниот дел на тропскиот Пацифик се затоплуваат над вообичаеното. Тоа може да ги промени временските услови во различни делови од светот, предизвикувајќи суши, обилни врнежи и екстремни температури.
Економските последици можат да бидат особено сериозни. Истражување објавено во списанието Science покажало дека силните El Niño настани во минатото предизвикувале долготрајни загуби на економскиот раст. За настаните од 1982-1983 и 1997-1998 година, истражувачите процениле кумулативни загуби на глобалниот доход од околу 4,1 и 5,7 трилиони долари.
Последиците најбрзо би можеле да се почувствуваат преку земјоделството и цените на храната. Сушите и високите температури можат да го намалат производството на земјоделски култури во важни производствени региони, што би можело да доведе до повисоки цени на производите како кафе, какао, пченица, ориз и шеќер.
Особено ранливи се земјите зависни од земјоделството и оние каде храната зазема голем дел од трошоците на домаќинствата. Индискиот земјоделски сектор, на пример, е чувствителен на промените во монсунските врнежи, а послабите врнежи можат да влијаат врз приносите, цените и резервите на вода.
Последиците не се ограничуваат само на храната. Промените во временските услови можат да влијаат врз рударството, енергетиката, транспортот и глобалните синџири на снабдување. Проблемите со водостојот, на пример, можат да го отежнат транспортот на стока и суровини.
Загриженоста веќе се гледа и кај компаниите. Според анализа на корпоративни извештаи и разговори со инвеститори, бројот на спомнувања на El Niño во деловните документи е на највисоко ниво во последните години. Компаниите од секторите за храна, хемикалии и банкарство веќе проценуваат каков ризик може да имаат од климатскиот феномен.
Економистите предупредуваат дека El Niño не треба да се гледа само како временски феномен, туку и како потенцијален макроекономски шок. Повисоките цени на храната можат да ја зголемат инфлацијата и да им создадат дополнителен проблем на централните банки кои се обидуваат да ја одржат ценовната стабилност. Според Allianz Research, претходните El Niño настани биле поврзани со раст на глобалните цени на храната од околу 5 отсто во период од една година.
Сепак, точниот економски ефект на овогодишниот El Niño сè уште не може да се утврди. Научниците предупредуваат дека интензитетот и регионалните последици ќе зависат од тоа како ќе се развива феноменот во наредните месеци.
Ако El Niño навистина стане еден од најсилните во современата историја, последиците би можеле да се почувствуваат многу подалеку од временската прогноза – преку цените на храната, инфлацијата, производството и глобалната трговија.
