Земјите членки на Европската Унија од почетокот на јануари до крајот на октомври потрошиле околу 8,7 милијарди евра за увоз на течен природен гас од рускиот арктички проект „Јамал“. Сумата веќе ја надминува вкупната вредност на увозот за целата претходна година, иако европската забрана за увоз на руски гас треба да стапи во сила на почетокот на 2027 година.
Податоците ги објави германската организација Urgewald, врз основа на анализата на податоците на компанијата Kpler, која ги следи поморските испораки на енергенси.
Според анализата, во европските пристаништа од јануари до крајот на октомври пристигнале 177 пратки од проектот „Јамал“, со вкупно 12,89 милиони тони течен природен гас (LNG). Тоа е зголемување од 6,3 проценти во споредба со истиот период минатата година.
Европа презела дури 81 процент од вкупните испораки на овој руски проект, со што останала убедливо најголем пазар за неговиот гас.
За целата 2025 година, вредноста на увозот на руски LNG од земјите на ЕУ била проценета на 7,2 милијарди евра. Тоа значи дека овогодишната сума веќе е повисока за околу 1,5 милијарди евра, односно за приближно 21 процент, иако до крајот на годината остануваат уште два месеца.
Повисоките цени ја зголемија сметката за гас
Само во октомври, Европската Унија примила 705.591 тон руски течен природен гас во десет пратки, чија вредност се проценува на 839 милиони евра.
Иако количината на испорачаниот гас била за околу 11 проценти помала во однос на септември, вкупната вредност на увозот се зголемила за 2,6 проценти.
Причината е растот на цените на европскиот пазар. Референтната цена на природниот гас на холандската берза TTF се зголемила од 75,34 на 86,79 евра за мегават-час.
Најголем купувач на руски LNG во октомври била Франција, која презела околу 70 проценти од испораките. Седум пратки пристигнале во терминалите Данкирк и Монтоар. Шпанија примила две пратки во Билбао, додека една завршила во Ротердам, Холандија.
Белгискиот терминал Зебриж во август, септември и октомври немал испораки од „Јамал“. Сепак, од почетокот на годината останал најголемата поединечна дестинација за рускиот LNG во ЕУ, со 42 пратки и околу 3,1 милион тони гас.
Европската забрана почнува да се применува во 2027 година
Продолжувањето на увозот се должи на фактот што целосната забрана за рускиот гас сè уште не е стапена во сила.
Советот на ЕУ на 26 јануари ја усвои регулативата за постепено укинување на увозот на руски природен гас. Според утврдениот распоред, увозот на руски LNG врз основа на краткорочни договори е забранет од 25 април 2026 година, додека забраната за долгорочните договори, преку кои се реализираат испораките од „Јамал“, треба да започне на 1 јануари 2027 година.
Увозот на руски гас преку гасоводи треба целосно да биде прекинат до есента 2027 година.
Податоците покажуваат дека и покрај политичката одлука за прекин на енергетската зависност од Русија, европскиот пазар сè уште троши милијарди евра за руски енергенси.
