Цената на природниот гас на европскиот пазар накратко надмина 100 евра за мегават-час, првпат од декември 2022 година. Енергентот сега е повеќе од трипати поскап отколку на почетокот на годината, а притисокот врз пазарот доаѓа од нарушените испораки, проблемите во производствените постројки и падот на температурите.
Фјучерсите за испорака во ноември на холандскиот пазар TTF, кој служи како референтна точка за европските цени на гасот, во средата пораснаа за околу четири проценти во однос на претходниот ден. Во еден момент цената достигна 100 евра за мегават-час, покажуваат податоците од берзата Intercontinental Exchange (ICE).
За споредба, на 1 јануари мегават-час гас чинеше 28,2 евра. Растот значително се забрза во март, по почетокот на американско-израелските напади врз Иран, додека само од почетокот на октомври цената се зголеми за околу една третина.
Европскиот пазар се соочува со неколку истовремени проблеми. Испораките на течен природен гас преку Ормускиот Теснец и понатаму се нарушени, а пониските температури ја зголемуваат потребата од енергенси за греење.
Дополнителен притисок создаваат и четири непланирани прекини во работењето на постројките Колснес и Корстe во Норвешка, еден од главните снабдувачи на европскиот пазар.
Некои европски земји веќе почнаа да повлекуваат гас од складиштата. Вообичаено, резервите во Европската Унија покриваат од 25 до 30 проценти од зимската потрошувачка, додека остатокот се обезбедува преку гасоводи и увоз на течен природен гас, пред сè од Норвешка и САД.
Сепак, складиштата оваа есен се пополнети само околу 75 проценти, наспроти вообичаените 90 проценти во овој период.
Растот на цените веќе се одразува и врз пазарот на електрична енергија.
Во Германија, договорите за испорака на струја за следната година поскапеа за 1,7 проценти, достигнувајќи 159,30 евра за мегават-час. Тоа е највисоко ниво од јуни 2023 година.
Во Франција цената достигна 122,50 евра за мегават-час, што е највисоко ниво во речиси две години.
Иако актуелните цени сè уште се далеку од рекордот од август 2022 година, кога мегават-час гас чинеше околу 340 евра, аналитичарите очекуваат енергенсот да остане скап најмалку уште една година. Таквите процени важат дури и во сценарио во кое војната би завршила, а зимата би била поблага.
