Цените на енергентите на светско ниво годинава би можеле да пораснат за 32 проценти, додека особено силен раст се очекува кај природниот гас во Европа. На удар ќе бидат и цените на храната, ѓубривата и металите, предупредува Светската банка во најновата процена за движењата на пазарите.
Во априлската прогноза, институцијата очекуваше раст на цените на енергентите од 24 проценти, но новите процени укажуваат на уште посилен притисок. За 2027 година се предвидува пад од 11,5 проценти, а слично намалување се очекува и во 2028 година.
Според Светската банка, глобалната понуда на нафта годинава би можела да се намали за 5,2 проценти. Ако се изземе рецесијата во 2020 година, тоа би бил најголемиот пад во последните четири децении.
Поради ограниченото производство, просечната цена на нафтата „Брент“ се очекува да достигне 92 долари за барел. Растот на цените би бил уште поголем доколку не се очекува намалување на побарувачката за 2,5 проценти.
Пад на побарувачката од таков обем е забележан само во 2020 година, за време на пандемијата, и во 1980 година, во периодот на нафтената криза.
Особено сериозен раст се очекува кај природниот гас во Европа. Поради намалените испораки на течен природен гас (LNG), неговата цена годинава би можела да порасне за речиси 60 проценти.
За 2027 година се предвидува намалување на европските цени на гасот за осум проценти, иако снабдувањето и понатаму би можело да биде ограничено. Со нормализирање на пазарот во 2028 година, цените би можеле да се намалат за речиси 30 проценти.
Светската банка очекува цените на ѓубривата годинава да пораснат за 14 проценти. Тоа е двојно пониска процена во однос на прогнозата објавена во април.
Во 2027 година се очекува пад на цените на ѓубривата за 12,4 проценти, со што тие би се вратиле на нивото од 2025 година. Трендот на намалување би продолжил и во 2028 година, кога се предвидува дополнителен пад од 8,2 проценти.
Кај прехранбените суровини, прогнозите се понеповолни. Нивните цени би можеле да пораснат за нешто повеќе од 10 проценти годинава, а во 2027 година за дополнителни седум проценти.
Ваквото движење би можело да предизвика прехранбена криза слична на онаа од почетокот на минатата деценија. Според предупредувањето на Светската банка, тогаш околу 40 милиони луѓе дополнително западнале во екстремна сиромаштија.
За 2028 година, сепак, институцијата очекува намалување на цените на храната за 5,2 проценти.
Глобалните потреси годинава ги зголемија и цените на металите. Светската банка очекува нивно поскапување од околу 25 проценти, што би можело да ги доведе до рекордни нивоа.
Алуминиумот, бакарот и калајот би можеле дополнително да поскапат поради ограничената понуда и растечката побарувачка. Меѓу факторите што ја зголемуваат потребата од овие суровини се инвестициите во обновливи извори на енергија, електрични возила и центри за обработка на податоци.
Уште поголем раст се очекува кај благородните метали. Нивните цени би можеле да се зголемат за 40 проценти годинава, поттикнати од зголемената побарувачка за побезбедни инвестиции во услови на геополитичка неизвесност. За следната година се очекува стабилизирање на пазарот.
Светската банка наведува дека цените на нафтата, природниот гас, храната и металите годинава бележат силен раст поради повеќе глобални потреси.
Состојбата би можела дополнително да се влоши доколку ескалира конфликтот на Блискиот Исток или ако штетите врз руската нафтена инфраструктура станат уште поголеми.
Заменикот на главниот економист на Светската банка, Ајхан Косе, предупредува дека растот на цените на енергијата и нарушувањата во трговијата ја поттикнуваат инфлацијата, ја загрозуваат сигурноста во снабдувањето со храна и го забавуваат економскиот раст.
Прогнозите укажуваат дека притисокот врз глобалната економија би можел да продолжи и во наредните години, особено ако нарушувањата во снабдувањето со енергенси и суровини се задржат подолг период.
