Се наоѓаме на прагот на нова и опасна фаза од конфликтот, предупредува Џозеф Вебстер, експерт за енергетика од влијателниот американски тинк-тенк „Атлантик каунсил“, во разговор за италијанскиот весник „Ла Република“.
Нападот врз клучниот саудиски нафтовод Исток-Запад, истакнува Вебстер, значително ги зголемува ризиците на Блискиот Исток.
Главниот ризик, според него, е тоа што на досегашниот притисок врз поморскиот извоз преку Црвеното Море би можел да се надоврзе и притисок врз енергетската инфраструктура во Персискиот Залив. Тоа би можело да ја ограничи способноста на Ријад да ја игра својата историска улога на стабилизатор на глобалниот нафтен пазар.
„Хутите зазедоа значителна територија од саудиските сили и денес се во многу подобра позиција да го попречуваат сообраќајот низ теснецот Баб ел-Мандеб. Нападот врз саудискиот нафтовод Исток-Запад ја намалува понудата на нафтениот пазар и создава силен притисок и врз Саудиска Арабија и врз САД“, истакнува експертот.
Улогата на Ријад како стабилизатор на нафтениот пазар сега е директно доведена во прашање.
Вебстер објаснува дека во моментов постои голема неизвесност околу тоа колку брзо Саудиска Арабија може повторно да го активира производството, а особено извозот на сурова нафта.
„Нападите врз инфраструктурата веројатно го прекинаа извозот на неколку недели. Клучното прашање е дали нападите ќе продолжат, бидејќи доколку тоа се случи, ќе се појават сериозни сомнежи во вкупната способност на Саудиска Арабија воопшто да извезува нафта“, предупредува Вебстер.
За да го заобиколат затворениот нафтовод, Саудиска Арабија и Обединетите Арапски Емирати почнаа да ги зголемуваат транспортите преку Ормутскиот Теснец, но Вебстер предупредува дека тоа не претставува трајно решение.
„Постои неизвесност околу точните количества што минуваат низ Ормутскиот Теснец, но тие секако се зголемија од почетокот на конфликтот. Проблемот е следниот: ако Иран и Хутите можат да го погодат нафтоводот Исток-Запад, мора да се запрашаме дали Иран може да ги погоди и саудиските извозни постројки во самиот Персиски Залив. Одговорот е: веројатно може“, тврди аналитичарот.
На прашањето кој во оваа ситуација има повеќе да загуби – САД, кои денес се нето-извозник на нафта, или Кина, која е најголем светски увозник – Вебстер истакнува дека и двете големи сили се изложени на значителни ризици, но на различни начини.
Иако на Вашингтон на хартија му одговара позицијата на голем извозник кога растат цените на енергентите, САД истовремено се и голем потрошувач, па повеќето американски граѓани директно ги чувствуваат последиците кога горивото поскапува.
„САД зависат од глобалниот трговски систем, а Блискиот Исток е клучен за енергетската безбедност на американските сојузници и партнери, пред сè во Европа, но и во Азија. Поради тоа, САД се и тоа како индиректно изложени на случувањата на Блискиот Исток“, наведува Вебстер.
Од друга страна, изложеноста на Кина е директна. Пекинг, како најголем светски увозник на енергија, со години се подготвува за нарушувања на пазарот на Блискиот Исток со создавање стратешки резерви.
Но, колку подолго трае конфликтот, толку побрзо Кина ќе ги троши резервите, а трошоците ќе растат.
Сепак, Вебстер заклучува дека во Пекинг постои јасна геополитичка пресметка: иако Кина не сака скапа енергија, кинеското раководство нема причина да биде незадоволно доколку конфликтот ги ослаби или ги доведе во неповолна позиција САД.
