Дополнетиот предлог-ребаланс на буџетот е одговор на новите економски околности како последица на глобалната неизвесност и нејзините ефекти врз домашната економија. Со него се прави неопходно приспособување на приходите и расходите притоа водејќи сметка за реалните економски текови и за потребата од рационално, ефикасно и одговорно управување со јавните средства – посочи денеска министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска пред пратениците.
Од собраниската говорница, каде што во тек е дебатата на вториот ребаланс на буџетот, министерката за финансии нагласи дека предложениот ребаланс е одговор на предизвиците и гаранција за стабилност на јавните финансии до крајот на годината.
– Она што е најважно за јавноста и граѓаните е дека дополнетиот ребаланс не произлезе поради проблеми со ликвидност во буџетот, туку е последица на преземените мерки од страна на Владата за намалување на ДДВ и акцизата кај бензините и дизелот. Мерки што имаат директно влијание врз приходната страна на буџетот, но најзначајно е дека со таквите мерки го поддржавме стандардот на граѓаните и ја помогнавме економијата, односно го спречивме прелевањето на високите цени на нафтата врз другите производи и услуги – рече Димитриеска-Кочоска.
Порача дека до крајот на годината државната каса е стабилна и е обезбедено финансирање на сите обврски – плати, пензии, исплата на социјални надоместоци, обврски кон стопанството, како и отплатата на долгови што достасуваат.
– Тоа е суштината на одговорното управување со јавните финансии – да се реагира навреме кога околностите го бараат тоа, да се заштитат граѓаните и економијата и, пред сè, да се гарантира дека државата ги исполнува своите обврски – рече Димитриеска-Кочоска.
Посочи дека просечната стапка на инфлација во првите девет месеци од годинава изнесувала 3,6 %, што е една од најниските во Европа, и дека цените на храната останале на стабилно ниво.
– Проекцијата за стапката на инфлација е ревидирана од 4,5 на 3,8 % просечно за 2026 година. Сепак, и во остатокот од годината инфлацијата останува неизвесна, со оглед на тоа што е под силно влијание на понатамошните случувања во надворешното окружување и ценовните движења на меѓународните пазари – рече Димитриеска-Кочоска.
Според министерката за финансии, македонската економија во услови на економска глобална неизвесност ја задржала траекторијата на позитивни трендови на раст. Така, во вториот квартал од 2026 година економската активност забележала реален годишен раст од 4,3 % наспроти растот од 3,1 % во првиот квартал. Притоа во првото полугодие од 2026 година реалниот раст на економската активност достигнал 3,7 %, поттикнат од зголемените бруто-инвестиции и финалната потрошувачка.
– Имаме позитивни движења кај сите сектори, со најзначаен придонес на услужниот сектор и градежништвото, како и индустријата и земјоделството – нагласи министерката.
Реализацијата на буџетот на приходната страна во делот на даночните приходи, според ресорната министерка, се реализирала во согласност со планираното. Заклучно со 30 октомври вкупните приходи биле реализирани на ниво од 292,7 милијарди денари, а приходите од даноци и придонеси во износ од 269,3 милијарди денари. Вкупните расходи биле реализирани во износ од 332,7 милијарди денари.
Капиталните расходи се реализирани во износ од 27 милијарди денари и бележат раст од 25,2 % во споредба со истиот период лани. Во првите 10 месеци од годината остварен е дефицит во износ од 40 милијарди денари или 3,56 % во однос на проектираниот БДП.
– Владата покажа проактивен однос во справуање со предизвиците од економската неизвесност и креира економски политики кои се насочени кон зачувување на стандардот на граѓаните и истовремено одржување на позитивните трендови во економијата. Зачувување на стабилноста на буџетот и редовно сервисирање на обврските се главните приоритети на Владата. Обезбедивме средства за најранливите, ги поддржавме граѓаните и компаниите преку мерките за цените на бензините и ја одржуваме динамиката на реализација на капиталните инвестиции поттикнувајќи го економскиот раст – рече министерката за финансии во своето експозе.
Вкупните приходи со дополнетиот ребаланс на буџетот се планирани на ниво од 374,2 милијарди денари или пониско за речиси 5,3 милијарди денари на проекциите за 2026 година. Истовремено, на исто ниво е направена надолна корекција на раходната страна.
Даночните приходи се планирани на ниво од 209,8 милијарди денари, при што тие се намалуваат за 1,6 %, што е резултат на надолната корекција на акцизите што се планирани на износ од 30,4 милијарди денари, за разлика од постојното планирано ниво од 34,1 милијарди денари.
Вкупните расходи се планирани на ниво од 420,5 милијарди денари, што е намалување за 5,3 милјарди денари во однос на претходните проекции. Надолната проекција се должи на намалување на расходите за стоки и услуги и субвенциите, а во насока на дисциплинирано трошење и обезбедување средства дополнителни за најранливите категории граѓани и здравствени услуги.
Со ребалансот се обезбедени дополнителни 3,7 милијарди денари за социјални трансфери, од кои 1,4 милијарда денари за социјални надоместоци, и дополнителни 887 милиони денари за здравствена заштита.
Капиталните расходи се намалени речиси 5,9 милијарди денари, пред сè поради пролонгирање на динамиката на реализација на одредени капитални проекти.
Буџетскиот дефицит останува непроменет на ниво од 46,3 милијарди денари, а државата, како што рече Димитриеска-Кочоска, има обврска да сервисира вкупен износ од 76,6 милијарди денари, од кои 55,1 милијарди денари за отплата на надворешниот, 19,9 милијарди денари за домашниот долг, а 1,6 милјарда денари е одлив по даден заем кон Развојната банка.
На почетокот на собраниската седница, при утврдување на дневниот ред, опозицискиот СДСМ побара да биде тргната точката за измените на Законот за јавните набавки за кој според опозицијата постојат индиции дека ќе се намали транспарентноста и ќе се обесхрабрат помалите компании да се пријавуваат на тендери, но нивниот предлог не беше поддржан од мнозинството пратеници.
Не беше прифатен и предлогот на Левицата за измени на Законот за здравственото осигурување, со кој се предвидуваше законска заштита на веќе стекнатото право на седумдневно основно боледување.
– Фондот нема демократски легитимитет да задира во веќе стекнатите права на работниците – рече пратеникот Амар Мециновиќ нагласувајќи дека Собранието има морална и институционална обврска да ги заштити работничките и социјалните права од самоволните одлуки на функционерите.
