Идејата за четиридневна работна недела повторно е во центарот на вниманието во САД. Конгресменот Марк Такано и сенаторот Берни Сандерс претставија нов предлог-закон со кој работната недела постепено би се скратила на 32 часа, додека вработените би ја задржале сегашната плата и бенефициите што ги имаат за 40 часа работа.
Законот, наречен „Thirty-Two Hour Workweek Act“, предвидува стандардната работна недела од 40 часа да се намали на 32 часа, без намалување на примањата на вработените.
Такано објасни дека начинот на работа значително се променил, особено поради развојот на технологијата.
„Работата фундаментално се промени“, изјави Такано, посочувајќи ги мобилните телефони, интернетот и вештачката интелигенција како технологии што ја зголемиле продуктивноста на вработените.
„Време е работните стандарди да го следат тој развој“, додаде тој.
Такано и Сандерс сличен предлог-закон претставуваат од 2021 година, надевајќи се дека овојпат би можел да добие доволна поддршка за усвојување.
Не би морале сите веднаш да работат само 32 часа
Според актуелниот предлог, работодавците не би морале веднаш да им го скратат работното време на вработените на 32 часа неделно.
За секоја работа над 32 часа, вработените би имале право на надомест во висина од една и пол редовна часовна стапка. На работодавците исто така би им било овозможено постепено да го намалуваат работното време во период од четири години.
Предлог-законот истовремено би требало да ги спречи работодавците со намалувањето на работното време да ги намалуваат платите или бенефициите на вработените.
Сандерс смета дека работниците треба директно да имаат корист од технолошкиот напредок, особено во период кога вештачката интелигенција и роботиката го менуваат пазарот на трудот.
„Во момент кога вештачката интелигенција и роботиката радикално ќе ја трансформираат нашата економија, неопходно е финансиската корист од новите технологии да им припадне на работничките семејства, а не само на неколку милијардери и директори на големи компании“, порача Сандерс.
Според него, еден од начините тоа да се постигне е воведување четиридневна работна недела без намалување на платите и бенефициите.
Критичарите предупредуваат на можни проблеми
Сепак, предлогот има и критичари кои предупредуваат дека пократката работна недела не би одговарала нужно на сите професии.
Противниците наведуваат дека работодавците би можеле да го забават вработувањето, да ги зголемат цените на производите и услугите или од вработените да бараат истиот обем на работа да го завршат за пократко време.
„Еден од ризиците е петдневната работа да ја претвориме во четири дена стрес“, изјави Џеј Алдеберт од организацијата International Services.
Ако воведувањето четиридневна работна недела би довело до повисоки цени, помал број вработени, пократко работно време или поголемо оптоварување на постојните работници, предупреди тој, трошокот нема да исчезне, туку само ќе биде префрлен на друга страна.
Експериментот покажа позитивни резултати
Пократката работна недела веќе се тестира во различни делови од светот, а организацијата 4 Day Week Global со години се залага за премин кон четиридневна работна недела.
Еден од поголемите експерименти беше спроведен во 2022 година, кога 33 компании од САД, Ирска и Австралија, со вкупно околу 1.000 вработени, во период од шест месеци тестираа четиридневна, односно 32-часовна работна недела.
Моделот се засноваше на принципот вработените да работат 80 отсто од вообичаеното работно време, но за тоа да добиваат 100 отсто од платата, со очекување да го задржат целосниот обем на вообичаениот учинок.
Резултатите покажаа дека моделот бил прифатлив и за работодавците. Осумнаесет компании изјавиле дека дефинитивно планираат да продолжат со четиридневната работна недела, додека седум сакале да продолжат, но сè уште немале донесено конечна одлука.
Една компанија била „наклонета кон продолжување“, додека една во тој момент сè уште не била сигурна.
Ниту една од компаниите што учествувале во експериментот не навела дека е наклонета кон враќање на класичната петдневна работна недела.
Предлог-законот во САД така повторно би можел да го отвори прашањето што сè почесто се поставува во светот: дали со современата технологија и поголемата продуктивност е можно да се работи помалку, а да се задржат истото ниво на примања и работен учинок.
