Македонија се наоѓа во период во кој управувањето со минералните ресурси може да има сè поголемо значење за нејзината економска и стратешка иднина, смета професорот Ѓорѓи Димов.
Деканот на Факултетот за природни и технички науки при Универзитетот во Штип во гостувањето на Канал 5 порача дека земјата мора да се приклучи кон европските политики за критични минерали и да ги следи насоките утврдени во домашната Стратегија за минерални суровини.
„Сега е критично време, треба да се фати патот и да постапуваме по активностите пропишани во домашната Стратегија за минерални суровини“, истакна Димов.
Тој смета дека минералните суровини ќе имаат сè поголема улога во иднината на државите.
„Живееме во време кога се води борба за ресурси и нашата иднина зависи од тоа како ги менаџираме“, порача професорот.
Според него, Македонија има значајни природни ресурси кои не треба да останат неискористени.
„За среќа, во нашата држава сè уште постојат значајни депозити на минерални суровини кои сме ги експлоатирале во минатото, во моментот ги експлоатираме и, посебно во оваа временска, просторна и светска политичка констелација, лично мислам дека треба да ги експлоатираме и во иднина“, вели Димов.
Осврнувајќи се конкретно на „Иловица–Штука“, професорот оценува дека станува збор за големо бакарно наоѓалиште и дека проектот може да биде издржан.
Притоа, тој нагласува дека услов за идното рударство мора да биде одговорниот однос кон природата.
„Треба да го искористиме она што ни го дава природата, на одржлив и издржан начин“, посочи Димов.
„Ако во 2015 година, кога се завршени деталните геолошки истражувања, е констатирано дека постои сериозно наоѓалиште со сериозни резерви, односно технолошко-економски рудник за експлоатација, кога бакарот тогаш е околу 5-6.000 долари, сега цената на бакарот е 14,700… Мислевме дека до 2030 година ќе дојде до 15 илјади долари, но сепак до крајот на оваа година ќе дојде до 15 илјади. Никој не знае каде ќе му биде крајот. Значи, ако било исплатливо во 2015 година тоа да се експлоатира и да се започнат рударските проекти, да се завршат истражувањата и да се започне подготовка за идна експлоатација, јас мислам дека сега е глупаво и дегутантно да зборуваме дали е тоа исплатливо или неисплатливо“, дополни Димов.
Тој наоѓалиштето во Иловица го спореди со двете наоѓалишта во Грција, односно на Халкидики, за кои кажа дека се на само двесте километри од нас, од кои едното е на десет километри од плажите, а другото на 1,5 километри од морето. Професорот нагласи дека тамошните рударски проекти се странски инвестиции, преку големи странски корпорации коишто работат со свои грчки филијали. Тоа се странски инвестиции, како што додаде, кои инвестираат во еден сериозен систем, не само на експлоатација и екстракција, туку и на сериозен систем на мониторинг за заштита на животната средина.
„Тоа е едно големо наоѓалиште, коешто голем дел од него е истражено и е многу слично со оние наоѓалишта во Грција и по генетски тип припаѓаат на ист тип на порфириски наоѓалишта на бакар и злато коишто веројатно ќе се експлоатираат на ист начин на којшто се експлоатираат грчките наоѓалишта, иако нашите геолози имаат пресметано поголеми резерви во Македонија. „Иловица-Штука“ е и тоа како интересна за експлоатација и повеќе од јасно е дека многу лесно може да биде издржан рударски проект“, заклучи Димов.
Тој се осврна и на состојбата во светот и трката по критични минерали, велејќи дека Европа решила дека треба да се врати на својата минерална база и своите минерални суровини и затоа со Директивата за критични минерали од 2023 година веќе се ограничува времетраењето за издавање на дозволи и лиценци за отворање на рудници. Поради тоа, додава Димов, Европа сега врши обука на кадри за експлоатација на критични минерални суровини, а кај нас иако е интерес намален кадри постојат.
„Намален ни е интересот за учење во рударските и геолошки училишта или високообразовни институции коишто се бават со рударството, геологијата и заштитата на животната средина, меѓутоа се уште постојат активни студиски програми и се уште продуцираме рударски инженери, геолози и инженери за заштита на животна средина“, истакна универзитетскиот професор.
Според него, рударството мора да биде одржливо и мора да биде максимално во согласност со животната средина. Димов вели дека тоа е возможно и кај нас и неколку години наназад проекти од Факултетот, со имплементирана најнова технолошка опрема, се спроведуваат во рудниците во Источна Македонија и во нив се имплементирани најголем дел од еколошките мерки.
