Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп започна нова широка економска кампања против Иран, со која Вашингтон се обидува да ги прекине финансиските и трговските канали преку кои Техеран обезбедува приходи и ја заобиколува американската политика на санкции. Американското Министерство за финансии операцијата ја нарече „Economic Outcast“, односно „Економски изопштеник“, а целта е да се изврши максимален економски притисок врз иранскиот режим.
Вашингтон во рамките на новата кампања веќе санкционираше повеќе од 60 субјекти и пловила поврзани со иранските нуклеарни и ракетни програми, сајбер-активности и извозот на нафта. На списокот се најдоа и компании и лица од Кина и Хонг Конг, како и танкери поврзани со транспортот на иранска нафта кон Кина.
Токму Кина е најголемиот проблем за американската стратегија. Кинеските рафинерии се меѓу најважните купувачи на иранската нафта, а американското Министерство за финансии веќе со месеци санкционира кинески рафинерии, бродски компании и танкери кои учествуваат во транспортот на иранскиот петрол. Според податоците на американските власти, кинеските „teapot“ рафинерии играат клучна улога во одржувањето на иранските приходи од нафта.
Во април Вашингтон санкционираше и кинеската рафинерија Hengli Petrochemical во Далиан, обвинувајќи ја дека купувала милијарди долари вредна иранска нафта. Американските власти тогаш посочија дека кинеските независни рафинерии купуваат значителен дел од иранската сурова нафта, што на Техеран му обезбедува важен извор на приходи.
Проблемот за Белата куќа е што секој дополнителен притисок врз кинеските компании ризикува да се претвори во поширок спор со Пекинг. Кина категорично се противи на еднострани американски санкции и порача дека нејзината трговска соработка со Иран се одвива во рамките на меѓународното право. Пекинг исто така најави дека ќе ги штити своите права и економски интереси.
Американската кампања затоа не се однесува само на Иран. Вашингтон сака да ги пресече и посредниците, транспортните компании, финансиските мрежи и други структури во трети земји што овозможуваат иранската нафта да стигне до купувачите. Во последните месеци меѓу санкционираните се најдоа компании и бродови регистрирани или поврзани со Кина, Хонг Конг, Обединетите Арапски Емирати и други земји.
За Иран, приходите од нафтата се од суштинско значење бидејќи извозот на енергенси претставува еден од главните извори на девизи за земјата. Затоа американската стратегија е насочена токму кон тој извор на средства, со надеж дека ограничувањето на продажбата и транспортот на нафта ќе го зголеми економскиот притисок врз Техеран.
Но, Кина има доволно силен економски интерес да продолжи со набавките. Доколку кинеските компании продолжат да купуваат иранска нафта преку алтернативни канали, американските санкции ќе можат да го отежнат извозот, но многу потешко целосно да го прекинат.
Токму затоа Кина може да биде најважниот фактор за тоа дали новата американска операција ќе успее. Вашингтон може да го зголеми притисокот врз Иран, но доколку истовремено сака да избегне нова сериозна ескалација со Пекинг, ќе мора внимателно да балансира меѓу санкциите кон иранската нафтена мрежа и односите со најголемиот купувач на иранската нафта.
