Глобалната трка за изградба на дата-центри за вештачка интелигенција може да привлече речиси 7 трилиони долари инвестиции до 2030 година, но огромниот обем на вложувањата веќе отвора прашања дали целиот бизнис модел може да ги оправда очекуваните приноси. Според анализата на Financial Times, ризикот повеќе не е само за технолошките компании, туку се шири и кон банки, инвестициски фондови, осигурителни компании и инвеститори.
Најголемите технолошки компании во светот вложуваат стотици милијарди долари во нова инфраструктура за AI. Проблемот е што дел од тие инвестиции веќе не се финансираат само со готовината што компаниите ја заработуваат, туку и преку задолжување и сложени финансиски конструкции.
Токму тоа го загрижува финансискиот сектор. Ако AI продолжи да расте со сегашното темпо, инвестициите би можеле да се покажат како исклучително профитабилни. Но, доколку побарувачката за компјутерска моќ забави или новите AI системи не донесат доволно приходи, дел од огромната инфраструктура би можел да стане прескап и недоволно искористен.
Посебен проблем е брзината со која се менува технологијата. Дата-центар што денес се гради со милијарди долари може да биде проектиран за одредена генерација чипови и сервери, а за неколку години да се покаже дека неговата технологија е застарена. Тоа создава ризик за инвеститорите кои ги финансираат објектите на долг рок.
Голем дел од ризикот веќе се префрла надвор од билансите на самите технолошки компании. Финансирањето се шири кон обврзници, приватен кредит, осигурителни фондови и специјални финансиски структури. Тоа значи дека евентуален проблем во AI секторот би можел да има пошироки последици врз финансиските пазари.
Пример за размерот на инвестициите е Nvidia. Компанијата веќе обезбедила околу 500 милијарди долари финансирање за AI инфраструктура, додека истовремено гарантирала 105 милијарди долари за огромен проект поврзан со дата-центар на OpenAI. Тоа покажува колку длабоко производителите на чипови стануваат поврзани со финансирањето на целата AI индустрија.
Дополнителен проблем се струјата, водата и локалната инфраструктура. Дата-центрите бараат огромни количества електрична енергија, а во САД веќе има проекти со вредност од десетици милијарди долари кои се соочуваат со отпор од локалните заедници. Само во првиот квартал од 2026 година најмалку 75 проекти, вредни околу 130 милијарди долари, се соочиле со локално противење.
Според McKinsey, до 2030 година за глобалната дата-центар инфраструктура би можеле да бидат потребни околу 6,7 трилиони долари капитални инвестиции, од кои околу 5,2 трилиони би биле поврзани со AI работни оптоварувања.
Затоа финансискиот свет сè почесто поставува едно непријатно прашање: што ако инвестициите во AI растат многу побрзо од приходите што технологијата може да ги создаде?
Во тој случај, проблемот нема да остане само во Силиконската долина. Огромните кредити, обврзници и инвестициони фондови поврзани со AI инфраструктурата би можеле да создадат финансиски ризик за многу поширок круг инвеститори.
