САД и Иран потпишаа кревко примирје, но Иран продолжува да го блокира Ормутскиот теснец поради израелските акции во Либан.
Поради оваа причина, останува да се види дали ќе биде потпишан конструктивен мировен договор по истекот на двонеделниот рок поставен од американскиот претседател Доналд Трамп.
Во секој случај, геополитичките ризици ќе останат високи, а ситуацијата со трговијата со нафта и гас е неизвесна, па затоа глобално сите се соочуваат со мечот на висока инфлација и потенцијална глобална економска криза, многу потешка од онаа во 2008 година. Исто така, се проценува дека ако продолжат негативните трендови, барел нафта би можел да достигне цена од 200 долари.
Иван Ловриновиќ, професор на Економскиот факултет и член на Одделот за финансии во Хрватска, истакнува дека фактот што Иран има контрола врз Ормутскиот теснец, а со тоа и можност да наплаќа за премин на сите бродови, можеби не е толку голем проблем во споредба со оној каде што Иран би наплаќал во јуани или во сопствена валута, наместо во долари.
„Влијанието на доларот во меѓународните плаќања постојано се намалува. Вкупниот светски извоз е околу 26 трилиони долари, а нафтата и гасот сочинуваат околу 20 проценти, што е најголемиот сегмент од светскиот извоз. Токму во овој сегмент Иран сега може посилно да ја забрза употребата на долари во меѓународните плаќања. Ова е најлошото нешто што може да ѝ се случи на Америка, бидејќи доларот е поважен од нивниот воен потенцијал“, смета Ловриновиќ.
Последиците од конфликтот сигурно ќе се чувствуваат долго време меѓу земјите од Заливот, кои, поради комбинација од физичко оштетување на инфраструктурата, нарушување на извозот и повлекување на инвестициите, се соочуваат не само со застој во развојот, туку и со враќање на нивоата од пред 10-15 години.
„САД очекуваа дека операциите во Венецуела и Иран пред сè ќе ја ослабат Кина, што е нивниот главен проблем, во однос на енергијата. Кина сега не само што не е оштетена, туку дури и профитира од овој конфликт. Затоа овој пат е особено тежок бидејќи секоја промена на лидерството на светската сцена, која е неизбежна, е скапа и полна со конфликти од сите видови. Америка е енергетски самодоволна и може да си дозволи вакви сценарија, но Европската Унија, која е многу енергетски зависна, би можела да се лизне во потешка стагфлација ако војната не заврши брзо“, додава Ловриновиќ.
Европската централна банка предупредува на можноста за уште посилен инфлациски бран и гасна криза отколку во 2022 година, ако војната на Блискиот Исток продолжи. Историски гледано, високите цени на нафтата и гасот речиси секогаш водат до повисоки цени за сите други производи и услуги.
Во Хрватска, стапката на инфлација во март, според проценките на Државниот завод за статистика, изнесуваше 4,8 проценти, што е највисоко ниво во Еврозоната. Нов бран на инфлација и потенцијална глобална криза би можеле дополнително да ја намалат нашата куповна моќ. Вредноста на заштедите на хрватските граѓани веќе значително се намали во последните години, бидејќи цените на многу производи и услуги де факто се удвоија.
Во исто време, цената на златото полека се опоравува од неодамнешната корекција, и иако побарувачката за хартиено злато се намали, побарувачката за физичко злато продолжува да расте, што важи и за Хрватска, според податоците достапни на Центарот за злато. Во првите месеци од 2026 година, побарувачката за златни монети и златни прачки се зголеми за 50 проценти во споредба со истиот период минатата година.
Инвеститорите очигледно ја користат поволната цена за да се подготват однапред за нови ризици.
„Привремениот пад на цената на златото им овозможува на инвеститорите да инвестираат во инструмент кој расте на долг рок по прилично поволни цени, особено кога се случуваат глобални кризи. Цената на златото се намали за околу осум проценти во последните 30 дена, но се зголеми за речиси 44 проценти во последната година.“
