Надворешниот долг на земјите во развој во 2025 година достигна рекордни 9,4 билиони долари, се наведува во извештајот на Светската банка објавен денеска.
Станува збор за најбрзиот раст на задолженоста од 2021 година. Приватните кредитори во голем број се вратија на пазарот, а најсиромашните земји повторно добија пристап до пазарите на обврзници, се наведува во Меѓународниот извештај за долгот на Светската банка.
Сепак, трошоците за задолжување достигнаа највисоко ниво во последните неколку децении. Според податоците во извештајот, долгот на земјите во развој кон странските кредитори во 2025 година се зголемил за 5,5 отсто во споредба со претходната година.
Во извештајот се истакнува дека пристапот до меѓународните извори на финансирање е подобрен, но трошоците за задолжување не се намалени. Светската банка предупредува дека високиот долг во најсиромашните земји може да ги ограничи инвестициите кои им се неопходни на нивните граѓани.
Приватното кредитирање на државите значително пораснало, а издавањето обврзници од страна на јавните институции се зголемило за повеќе од една третина, достигнувајќи 251 милијарда долари. Тоа е највисоко ниво во последните пет години.
Главниот статистичар на Групацијата на Светската банка и директор за развојни податоци, Хаишан Фу, изјави дека враќањето на приватното кредитирање за земјите со ниски и средни приходи е позитивно, но предупреди дека тие земји сè повеќе се задолжуваат, плаќаат повисоки камати и во многу случаи им остануваат помалку средства за долгорочен развој.
Повисоките камати дополнително ги оптоваруваат сиромашните земји
Растот на каматните стапки создава дополнителен притисок врз економиите во развој. Загриженоста поради инфлацијата поврзана со војната против Иран, повисоките референтни каматни стапки и растот на јавниот долг придонесоа за зголемување на каматите на пазарите на капитал ширум светот.
Приносите на државните обврзници достигнаа највисоки нивоа во последните неколку години. Тоа создава притисок дури и врз развиените економии како САД, Франција и Германија, а истовремено го поскапува новото задолжување на владите ширум светот.
Многу влади издаваа нови обврзници за да го рефинансираат постојниот долг, но често со повисоки каматни стапки, наведува Светската банка.
Земјите кои имаат пристап до поволни извори на финансирање минатата година за новите заеми од приватните кредитори во просек плаќале камата од 8,2 отсто, што е највисоко ниво од 1989 година.
Каматната стапка на новоиздадените обврзници достигнала 9,4 отсто.
Податоците од првата половина на 2026 година покажуваат силна побарувачка за финансирање меѓу посиромашните земји. Во извештајот се наведува дека до средината на август повеќе од десет држави веќе го надминале вкупниот обем на издадени обврзници во текот на целата 2025 година.
Светската банка предупредува дека трошоците за сервисирање на долгот остануваат високи поради зголемените каматни стапки на глобално ниво.
Земјите со ниски и средни приходи во текот на 2025 година платиле околу 1,4 билиони долари за отплата на главнината и каматите, што претставува петта последователна година на раст на овие трошоци.
