Европската Унија и САД сè поинтензивно ги координираат политиките за обезбедување критични минерали, оценува Европскиот парламент во најновата анализа за американските политики во оваа област. Документот нагласува дека минералните суровини се неопходни за енергетската транзиција, индустриското производство и технолошката независност.
Иако Македонија располага со бакарни ресурси, тие сè уште не се ставени во функција. Најголемиот проект е „Иловица-Штука“, кој останува единствената поголема инвестиција во металичното рударство што не е реализирана.
Во Стратегијата за минерални суровини 2026–2046 се наведува дека новите рударски инвестиции би можеле значително да придонесат за економскиот раст, при што потенцијалното отворање на Иловица и Плавица е проценето дека би донело околу 770 милиони евра дополнителни приходи во државниот буџет.
Инвеститорот „Еуромакс Ресоурцес“ проценува дека проектот во Иловица би претставувал инвестиција од околу 350 милиони евра и би се вброил меѓу најголемите гринфилд инвестиции реализирани во земјата.
Инаку, според анализата од Европарламентот во однос на финансирањето на мерките од стратегиите за критични минерали, САД обезбедуваат значително повеќе јавно финансирање од ЕУ.
„Федералните агенции на САД мобилизираат околу 46 милијарди евра, нудејќи флексибилна и широка поддршка. ЕУ обезбедува 5–6 милијарди евра за финансирање на Директивата за критични минерали, потпирајќи се главно на грантови и заеми. Пристапот на ЕУ е исто така побавен и потесен, со ограничено споделување на ризикот и постојани одложувања на проекти што произлегуваат од сложени процедури и тесни грла во процесот на издавање на дозволи“, се потенцира во анализата.
Глобалната конкуренција за критични минерали, како што се додава, ја издига анализата за синџирот на снабдување до стратешки императив.
„Владите, мултилатералните институции и приватните инвеститори сè повеќе признаваат дека можноста за обезбедување и преработка на минерали е прашање на индустриски суверенитет, технолошка конкурентност и геополитичко позиционирање. Растечките геополитички тензии, ограничувањата на извозот и доминацијата на клучните актери, особено Кина, дополнително ги зајакнуваат ризиците од снабдувањето, особено во фазите на обработка. Како одговор, креаторите на политики од двете страни на Атлантикот усвојуваат сè поинтервенционистички пристапи“, се нагласува во текстот.
Во заклучоците е акцентирано дека за разлика од САД, на ЕУ сè уште ѝ недостасува наменски инструмент за гарантирање долгорочни приходи за рудниците и инвеститорите во центрите за преработка. Значаен предизвик се и долгите временски периоди помеѓу геолошките истражувања и производството.
Во случајот со САД пак, се пријавува сериозен недостиг на работна сила. Повеќе од половина од моменталната домашна работна сила во рударството (приближно 221 000 работници) ќе се пензионираат и ќе треба да бидат заменети до 2029 година, додека во 2020 година, имало само 327 дипломирани во областа низ целата земја.
