Милиони граѓани во Германија чуваат големи суми пари на своите тековни банкарски сметки, иако за тие средства во најголем дел од случаите не добиваат никаква камата. Во меѓувреме, растот на цените постепено ја намалува реалната вредност на нивната заштеда.
Според податоците на германската Централна банка (Bundesbank), приватните домаќинства на крајот од јуни располагале со околу 2,4 билиони евра во готовина и депозити по видување. Значителен дел од овие средства се наоѓаат на сметки кои не носат каматен приход.
Проблемот станува уште позначаен поради повторното забрзување на инфлацијата. Според германската Федерална служба за статистика, годишната инфлација во септември достигнала 3,3 проценти. Тоа е највисоко ниво од декември 2023 година, а најголем раст на цените има кај нафтата за греење и горивата.
Што се случува со заштеда од 10.000 евра за една година?
Колкаво влијание може да има инфлацијата врз личните заштеди покажува пресметката на платформата за споредба на каматни стапки „Raisin“, објавена по повод Светскиот ден на штедењето, кој се одбележува на 30 октомври.
Во примерот се разгледува ситуација во која едно лице има заштеда од 10.000 евра, а инфлацијата останува на сегашното ниво од 3,3 проценти во текот на следните 12 месеци. Станува збор за симулација, а не за прогноза за идното движење на цените.
Резултатите покажуваат колку може да се разликува вредноста на истата сума во зависност од начинот на штедење:
- Тековна сметка без камата: Нема никаков каматен приход, а реалната куповна моќ на 10.000 евра по една година паѓа на околу 9.680 евра.
- Штедна сметка со камата од 2,9 проценти: Годишната камата изнесува 290 евра, а куповната моќ на заштедата достигнува околу 9.960 евра.
- Орочен депозит со камата од 3,5 проценти: Каматниот приход изнесува 350 евра, а реалната вредност на парите по една година е околу 10.020 евра.
Разликата е очигледна. Лице кое ги чува парите на сметка без камата губи повеќе од 300 евра куповна моќ за само една година.
Штедната сметка со камата значително го намалува тој ефект, додека орочениот депозит во овој пример е единствената опција што носи мал реален добиток по пресметката на инфлацијата – околу 20 евра.
Каматните стапки во анализата се засноваат на просекот од петте најповолни понуди на германскиот пазар. Во пресметката не се вклучени специјалните промотивни понуди, а традиционалните банки често нудат значително пониски камати.
Одложувањето на одлуката може скапо да чини
Загубата на куповната моќ не завршува по една година. Таа продолжува да се зголемува доколку парите подолг период останат на сметка без камата.
Дури и ако инфлацијата се намали на целното ниво од два проценти, кое го поставува Европската централна банка, заштеда од 10.000 евра по пет години би изгубила повеќе од 940 евра од својата куповна моќ.
На овој проблем предупредува и Катарина Лит, членка на управата на платформата „Raisin“. Според неа, граѓаните треба да посветат повеќе внимание на тоа каде ги чуваат своите пари и каков принос добиваат од нив.
„Луѓето се подготвени да возат подолг пат до најевтината бензинска пумпа за да заштедат при точењето гориво. Но, многумина речиси воопшто не одвојуваат време за своите финансии, иако тоа може да им донесе значителна корист“, предупредува Лит.
На што треба да внимаваат штедачите при изборот на банка?
Покрај висината на каматата, важен фактор се и даночните обврски.
Каматите од штедењето во Германија вообичаено подлежат на данок на приходи од капитал. Сепак, постои годишно ослободување од данок за приходи до 1.000 евра за поединци, односно до 2.000 евра за брачни парови кои заеднички поднесуваат даночна пријава.
За банката автоматски да го примени ова ослободување, потребно е да ѝ се достави соодветен налог познат како „Freistellungsauftrag“.
Доколку документот не е доставен, банката задржува данок од каматата, заедно со солидарниот додаток. Вкупната стапка изнесува околу 26,4 проценти, а во одредени случаи се пресметува и црковен данок.
Ослободувањето од данок не се губи. Доколку банката веќе задржала средства, граѓаните можат да побараат враќање преку годишната даночна пријава.
Депозитите до 100.000 евра се заштитени во Европската Унија
При изборот на банка, особено ако станува збор за странска финансиска институција, треба да се проверат и условите за осигурување на депозитите.
Во Европската Унија важи законска заштита на банкарските депозити до 100.000 евра по лице во една банка.
Тоа значи дека доколку финансиската институција пропадне, штедачот има право на надомест до овој износ преку соодветниот систем за осигурување на депозити.
Оние кои располагаат со поголема заштеда треба да размислат за распределба на средствата во повеќе банки, наместо целиот износ да го чуваат на едно место.
Посебно внимание е потребно и при отворање сметка во странска банка. Кај одредени институции кои немаат даночно претставништво во Германија не може да се достави налогот „Freistellungsauftrag“. Во таков случај, штедачите сами треба да ги пријават остварените камати во годишната даночна пријава.
Штедна сметка или орочен депозит – што е подобро?
При изборот на начин на штедење не треба да се гледа само висината на каматата. Подеднакво важно е колку брзо парите можат повторно да се користат.
Кај таканаречената штедна сметка по видување (Tagesgeld), средствата се достапни во секое време. Сепак, банката може да ја промени каматната стапка, што значи дека приносот не е загарантиран на подолг рок.
Кај орочениот депозит (Festgeld), каматата останува фиксна во текот на целиот договорен период. Ова овозможува поголема сигурност во пресметката на заработката, но парите по правило не можат да се повлечат пред истекот на договорениот рок.
Затоа, пред да изберат банкарски производ, штедачите треба да проценат дали поважна им е постојаната достапност на парите или сигурноста на фиксната камата.
