Постоење прекумерно работно време, несоодветна заштита за ранливите категории работници, разлики во платите меѓу половите, бариери за ефикасно колективно договарање и несоодветно справувањето со новите ризици на работните места, се дел од забелешките наведени во заклучоците за работничките права за 2025 година на Европскиот комитет за социјални права (ЕЦСР) при Советот на Европа.
Во документот се наведува дека овие правни процени за состојбите во членките на Советот на Европа во однос на клучните права поврзани со работните односи предвидени со Европската социјална повелба откриваат пропусти во гарантирањето на работничките права во многу европски земји.
Според претседателката на ЕЦСР, Ефа Нолан, и покрај утврдените знаци за некаков напредок, Комитетот изразува загриженост дека многу држави членки на Советот на Европа треба „да изодат уште долг пат кога станува збор за гарантирање на клучните работнички права предвидени со Европската социјална повелба“.
– Заклучоците на Комитетот за 2025 година јасно ставаат до знаење дека значајните тековни предизвици вклучуваат прекумерно работно време, несоодветни заштитни мерки за одредени видови работни места и тековна нееднаквост во платите меѓу половите, порача Нолан.
ЕЦСР забележува дека во многу земји членки на Советот на Европа не се преземени мерки за поттикнување или зајакнување на слободата на здружување на работниците, особено во секторите што традиционално имаат ниска стапка на синдикална организираност.
– Заклучоците ја анализираат примената на социјалната повелба во оние држави членки што не ја прифатиле постапката за колективни жалби, која овозможува жалби за кршење на правата да бидат поднесени пред Комитетот од страна на социјалните партнери, меѓународните невладини организации и други институции. Тие се фокусираат на специфични одредби поврзани со праведни, безбедни и здрави услови за работа, фер плати, право на колективно организирање и договарање и еднакви можности за жените и мажите при вработување – се посочува во документот.
Комитетот идентификувал дека во неколку држави од Советот на Европа некои професионални сектори сè уште дозволуваат неделно работно време подолго од 60 часа, со што ги поткопуваат здравјето и безбедноста на работниците.
Покрај ова, во многу држави сè уште не се преземени мерки за соодветната заштита на здравјето и безбедноста на ранливите категории работници, како оние што работат на дигитални платформи, од далечина и во претставништва, ангажираните подизведувачи и самовработени работници.
Според Комитетот, постигнат е мал мерлив напредок во намалувањето на јазот во платите помеѓу половите, како и зголемување на застапеноста на жените во управните одборите на компаниите, но сепак во повеќето држави од Советот на Европа и натаму постои полова нееднаквост во примањата меѓу мажите и жените и во донесувањето одлуки.
– Структурни и правни пречки и натаму да го попречуваат опфатот со колективното договарање и остварувањето на правото на штрајк во многу држави. Поголемите пречки вклучуваат општа забрана за штрајк на државните службеници, пред сè на вработените во полициските и затворски служби, во контролата на воздушниот сообраќај и во здравството – се наведува во заклучоците.
Комитетот во многу членки на Советот на Европа утврдил и недостиг на сеопфатни одговори на психосоцијалните и на ризиците поврзани со климатските промени и загадувањето на работните места, особено поврзани со недоволна правна заштита на ранливите категории работници.
Меѓу членките на Советот на Европа, на кои се однесуваат наведените забелешки, е наведна и земјава заедно со Австрија, Андора, Азербејџан, Босна и Херцеговина, Велика Британија, Германија, Грузија, Данска, Ерменија, Естонија, Летонија, Литванија, Луксембург, Малта, Молдавија, Полска, Романија, Словачка, Србија, Турција, Украина, Унгарија, Црна Гора и холандската територија Курасао.
– ЕЦСР ги охрабрува државите членки да дејствуваат бргу по препораките, да ја зајакнат заштитата за сите работници и да ги промовираат еднаквоста и колективните права како основа на социјалната правда и инклузивноста во цела Европа – се нагласува во заклучоците на Европскиот комитет за социјални права за 2025 година.
