Amazon купува големи количини печатени книги, меѓу кои и ретки изданија, за да го искористи нивниот текст во развојот и обуката на системи за вештачка интелигенција, а дел од книгите по скенирањето се уништуваат. Практиката ја откри истражување на американскиот технолошки портал 404 Media, кој следел една ретка книга со уред за лоцирање и го открил нејзиниот пат до објект на Amazon во Лас Вегас.
Новинарите во јули добиле информација дека американските книжарници забележуваат необично зголемување на нарачките, при што купувачите барале големи количини книги, а цената очигледно не била главниот фактор. Сомнежот бил дека дел од нарачките доаѓаат од компании поврзани со развојот на вештачката интелигенција, кои бараат нови извори на квалитетни текстуални податоци.
За да го проверат тоа, новинарите соработувале со продавач на книги кој добил нарачка за 1.000 примероци преку платформата Biblio. Во една од книгите бил поставен Apple AirTag, со што било можно да се следи нејзиното движење низ американскиот транспортен систем.
Книгата прво била испратена од Калифорнија во Висконсин, потоа стигнала во дистрибутивен центар во Кеноша, а по околу две недели со камион била испратена кон Лас Вегас. Конечно завршила во објектот LAS8 на Amazon.
Според поранешни и актуелни работници со кои разговарале новинарите, во објектот постои тим со кодно име VGT3, чија работа вклучува прием на големи пратки печатени книги, отстранување на кориците и подготовка на книгите за скенирање. По дигитализацијата, книгите повеќе не се враќаат во продажба, туку се уништуваат. Тимот дури има и свој симбол – диносаурус кој држи книга во канџите.
Amazon негирал дека станува збор за нешто незаконско и преку својот портпарол соопштил дека компанијата купува книги преку комерцијални канали за да помогне во развојот и подобрувањето на своите производи и услуги. Компанијата, сепак, не одговорила конкретно на прашањата за уништувањето на книгите по нивното скенирање.
Причината поради која печатените книги се интересни за AI компаниите е тоа што содржат огромни количини квалитетен текст кој често не е достапен на интернет. Книгите исто така се релативно добро структурирани и можат да обезбедат материјал на јазици и теми за кои постојат малку дигитални извори.
Истражувањето покажува и дека интересот не е ограничен само на Amazon. Во последните години и други компании од AI секторот се обидуваат да обезбедат големи архиви на книги за дигитализација и обука на своите модели. Во случајот со Anthropic, судски процес поврзан со авторски права откри проект во кој физички книги биле купувани, дигитализирани и потоа уништувани.
Овој пристап отвора и пошироко прашање за тоа што се случува со физичкото културно наследство кога неговата вредност за технолошките компании се сведува на информациите што може да се извлечат од него. За AI моделот најважен е текстот, но за библиотекарите, колекционерите и историчарите самата книга може да има вредност поради нејзината старост, издание, состојба, јазик или потекло.
Особено загрижува фактот што меѓу книгите што се бараат можат да се најдат и ретки изданија или книги на помали јазици. Откако физичкиот примерок ќе биде уништен, неговата историска и колекционерска вредност не може да се врати, дури и ако неговата содржина остане зачувана во дигитална форма.
Случајот покажува и една од помалку видливите страни на глобалната трка за вештачка интелигенција. Компаниите не се натпреваруваат само во развој на модели и купување чипови, туку и во обезбедување што поголеми количества квалитетни податоци. Во таа трка, печатените книги повторно стануваат вреден ресурс – но овојпат не како книги што треба да се читаат, туку како извори на податоци за машините.
