Предлог-Законот за заштита од пушење отвори сериозна дебата меѓу малите трговци, кои стравуваат дека новите одредби може директно да ја загрозат нивната егзистенција. Трафиките, тобаката и семејните дуќани, според нив, се меѓу најпогодените од планираните рестрикции.
Трговците предупредуваат дека најавените мерки не го земаат предвид секојдневното функционирање на малите бизниси и ризикуваат да доведат до затворање на значителен број продажни места. За многумина од нив, ова не е само деловно, туку и егзистенцијално прашање, бидејќи приходите од дуќаните се единствен извор на средства за целото семејство.
Загриженоста е веќе формализирана преку поднесени коментари и забелешки на платформата ЕНЕР, каде малите трговци бараат да се земат предвид економските последици и да се отвори простор за корекција на предложениот законски текст.
Тие го преплавија системот кој овозможува поднесување на коментари до 9-ти февруари. Со свои предлози и критики предничат сопствениците на дуќани и трафики, кои апелираат дека е неопходен поправеден систем кон малите трговци, со проценка на реалните ризици по семејните бизниси, бидејќи, како што додавааат, новиот закон нуди само забрани, но не и решенија за реалните проблеми со кои тие се соочуваат.
„Предложеното законско решение сериозно нѐ погодува нас, малите трговци, кои работиме легално согласно сите важечки законски прописи. Особено сме погодени сите што изминатите години инвестиравме значителни средства за да го уредиме продажниот простор со неопходната опрема, витрини и безбедносни системи, сето тоа прилагодено за продажба на тутунски производи од кои реално го заработуваме најголемиот дел од приходите. Со новите законски ограничувања, овие инвестиции практично стануваат бескорисни, а загубите за нас ќе бидат огромни. Особено се погодени продажните објекти кои се мал, семеен бизнис, на кои продажбата на цигари и тутунски производи им е главен извор на егзистенција“, пишува трговецот В.Берков на платформата ЕНЕР.
Тој додава дека вложувањата се направени со кредити и големи задолжувања, а оваа нагла промена ќе им предизвика сериозни финансиски проблеми, што за голем дел од нив би значело целосно затворање на бизнисот од кој се хранат многу семејства.
„Без преоден период, малите трговци ќе бидат доведени во неизвесна и хаотична состојба, бидејќи тоа значи нагло откажување на веќе потпишаните годишни договори со дистрибутерите на цигари и тутунски производи, преуредување на просторот, отстранување на брендингот од објектите… Сето тоа ќе доведе до финансиски колапс на малите продажни објекти, отпуштање на вработени, а кај голем дел тоа ќе значи целосно затворање на објектите“, коментира А. Киров.
„Изминатите години се инвестираа значителни суми за опрема и уредување на дуќаните, сето тоа преку кредити и задолжувања. Ова ќе биде крај за семејните бизниси на кои продажбата на цигари им е еден од главните извори“, нагласува Ј. Митрески.
Претходно и од Групацијата за производство на цигари побараа Законот за заштита од пушење да се усогласи со економската реалност во земјата, зашто тој негативно ќе се одрази и на државниот буџет. Групацијата истакнува дека нацрт-законот ќе доведе до сигурно намалување на работните места во тутунската индустрија и во угостителскиот сектор, како и тежок удар врз малопродажниот трговски сектор, кој се очекува да ја загрози егзистенцијата на повеќе од 4.000 малопродажни места во државата, од кои голем дел се мали и семејни бизниси, без притоа да понуди модел решение и транзиционен период за прилагодување на тековната работа и залихи во сите канали.
– Забраната би предизвикала сериозни финансиски последици врз малите семејни бизниси (тобака, мини маркети), намалена продажба, но и поттикнување нелегална трговија. Дополнително, забраната би предизвикала спротивен ефект од она што ние со години се обидуваме да го постигнеме – контролирана комуникација и обучен вработен кадар кој се грижи информацијата да стигне само до полнолетните корисници, се нагласува во ставот на Групацијата.
Оттаму укажуваат и на сериозни финансиски последици и додаваат дека во Македонија активно работат две фабрики за производство на тутунски производи, кои придонесуваат со голем удел во приходите во државниот буџет, извозниот капацитет и вработуваат неколку стотини македонски граѓани.
