Минатата година, данскиот парламент усвои регулатива со која се зголемува старосната граница за целосно пензионирање за лица родени по 31 декември 1970 година на 70 години.
Така, дански државјанин роден на првиот ден од 1971 година или подоцна ќе може да се пензионира дури во 2041 година. Со тоа, Данска ќе ја престигне Грција и официјално ќе стане земја со најдолг работен век во Европската унија.
Уште во 2006 година, Данска ја поврза старосната граница за целосно пензионирање со очекуваниот животен век и го ревидира овој праг на секои пет години. Моментално, возраста за пензионирање е 67 години, а се очекува дека по 2070 година, данските мажи и жени ќе можат да се пензионираат само на 74 години. Најдолгите работни часови во Европската унија наскоро ќе бидат во Грција, каде што старосната граница во 2030 година ќе се достигне само на 68,5 години, т.е. половина година подолго отколку во Данска.
Со Договорот за социјална заштита од 2006 година, Данска сака да обезбеди економски одржлив систем на социјална заштита со прилагодување на возраста за пензионирање на очекуваниот животен век. Според поддржувачите на овој модел, зголемувањето на возраста за пензионирање е неопходно за да се зачува пензискиот систем без да се оптоварат идните генерации.
Гореспоменатата реформа беше поддржана од сите водечки дански парламентарни партии, сметајќи дека континуираното поместување на возраста за пензионирање претставува општествено одговорно прилагодување на демографските реалности и предуслов за зачувување на данскиот модел на социјална заштита, односно избегнување дополнителен притисок врз јавните финансии.
Возраста за пензионирање во 21 век се зголемува низ цела Европа како одговор на зголемувањето на очекуваниот животен век и должината на времето поминато во пензија. Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД) предвидува дека до 2060 година старосната граница во Европската унија ќе се приближи до 67 години, а неколку земји ќе ја преминат границата од 70 години.
Имено, Европејците живеат подолго: просечниот животен век во Европската унија за луѓето родени во 2024 година достигна 81,5 години. Ова значи дека бројот на жители кои живеат повеќе од 30 години по добивањето на старосна пензија постојано расте. Таквиот тренд, се разбира, е генерално позитивен и пожелен, но во исто време претставува проблем за постојните пензиски системи.
Сепак, многу Данци предупредуваат дека континуираното продолжување на работниот век не е одржливо и дека треба да се започне дискусија за подиференцирани пензиски модели кои ќе ја земат предвид работната средина и професионалната позадина. Фактот дека Европејците живеат подолго, истакнуваат критичарите, не мора да значи дека се поздрави и дека се способни да работат подолго.
„Мислам дека ова е нереално и неразумно. Не можеме да работиме вечно. Тукушто наполнив 47 години и гледам дека имам уште многу години пред мене на пазарот на трудот. Можеби ќе треба да најдам нова професија“, изјави Томас Јенсен за данското јавно радио, додавајќи: „Физички тешките работи се тешки за работа до 70 години, па затоа возраста за пензионирање не треба да биде иста за сите. Веќе имав операции на коленото, рамото и грбот. Плаќам данок цел живот. Треба да има време за деца и внуци.“
Покрај тоа, Данците не живеат ни приближно најдолго во Европа, но сепак имаат најдолг работен век. Според најновите податоци на Евростат, очекуваниот животен век во Данска е 82 години, односно две години помалку отколку во Шпанија и Шведска, но и три години повеќе отколку во Хрватска, која, како и повеќето поновите членки на Европската Унија, се придржува до старосната граница од 65 години.
Светската банка со години предупредува за голем број структурни слабости во хрватскиот пензиски систем, вклучувајќи го нискиот сооднос на осигурени лица и пензионери, ниската просечна возраст за пензионирање и широките можности за предвремено пензионирање.
Мерки како што се посилна индексација на пензиите, зголемување на возраста за пензионирање и намалување на периодот на предвремено пензионирање би ја поддржале фискалната одржливост на пензискиот систем и би обезбедиле меѓугенерациска одржливост.
„Зголемувањето на законската возраст за пензионирање го подобрува коефициентот на поддршка за пензии за десет проценти. Подоцнежното пензионирање води до побавен прилив на нови пензионери и подолг престој во работната сила. Ниту една друга мерка за пензиска политика нема моќ да постигне такво подобрување на коефициентот на поддршка“, наведува Светската банка во својата Анализа за долгорочната адекватност и одржливост на пензиите во хрватскиот пензиски систем од јули 2024 година.
Во моментов, околу 60 проценти од исплатени пензии во Хрватска се финансираат од придонеси, додека приближно 40 проценти се покриваат од државниот буџет. Станува збор за буџетска субвенција од околу четири милијарди евра. Сепак, и покрај ова, нема иницијатива за зголемување на целосната возраст за пензионирање над сегашната граница од 65 години.
