Македонија има сериозен демографски проблем, а тоа го потврдува и Националната развојна стратегија 2024-2044. Документот укажува на трендови на намалување на населението, негово стареење и засилена миграција кон странство и поголемите градови.
Во последните месеци и претставници на Владата алармираат дека е неопходно да се создадат услови за економски развој и нови можности за вработување. И покрај тоа, дел од инвестициите кои имаат потенцијал да придонесат за развојот на регионите и задржување на младите, како што е Иловица, сè уште се предмет на долготрајни процедури и спорови.
Медиумите претходно пишуваа дека најзагрижувачка е состојбата токму во Ново Село, која е една од двете општини во чии рамки би се спровел проектот за рудникот. Според анализи на невладините организации, во 2024 година во општината Ново Село, намалувањето на бројот на деца се совпаѓа и со трендот на иселување. Во пописот во 2002 таму биле запишани 11.567 жители, а во 2021 имало 6.972 или за фрапантни 40 отсто помалку. Токму Ново Село го држи и негативниот рекорд за упис на првачиња. Дури за 57 проценти се намалил бројот на деца во основните школи на територијата на општината.
Слични маки споделува и соседната општина Босилово. Минатата 2025 година локалните власти доделуваа еднократна парична помош во висина од 5 илјади денари за сите деца кои ќе се запишат во прво одделение во училиштата во оваа општина.
„Во овие тешки времиња секоја помош е добредојдена. Општина Босилово во рамките на своите можности секогаш со поддршка за граѓаните“, објави тогаш градоначалникот Ристо Манчев.
Во Босилово функционираат три основни училишта, каде од прво до деветто одделение се школуваат околу 850 ученици.
Инаку, во Стратегијата се укажува дека освен во странство, голема миграција има и од рурални во урбани места, па оттаму треба да се зајакнат сите региони за да се премости јазот.
„Од 19 општини со позитивен миграциски биланс, 10 општини се во Скопскиот плански регион. Ваквите тенденции придонесуваат за енормна концентрација на населението и на економската активност во Скопскиот плански регион… Со промовирање таргетирани инвестиции, создавање политики и развој на инфраструктурата, Република Северна Македонија се стреми да создаде средина во која секој граѓанин ќе може да ужива пристоен квалитет на живот без оглед на местото на живеење, земајќи ги предвид специфичните потреби и искуства на мажите и на жените на различни географски локации“, се наведува во Стратегијата.
Токму инвеститорот во проектот во Иловица најави дека предност при вработувањето би имало локалното население од Босилово и Ново Село. Предвидени се 500 директни и над две илјади индиректни вработувања. За функционирањето на проектот потребни би биле рударски инженери, машински и електро инженери, металурзи, геодети, техничари, економисти и правници во администрацијата, оператори на машини, монтери, механичари, електричари, заварувачи, хемичари, сметководители, магационери, чувари, возачи, медицински персонал итн. Инаку, Стратегијата која цели да ги задржи младите во земјава повикува и општините да ги засилат своите буџети.
„Со зајакнување на фискалната одржливост на општините, Република Северна Македонија има за цел да поттикне средина каде што локалните власти ќе можат самостојно да ги финансираат своите надлежности, да инвестираат во критична инфраструктура и да ги задоволат потребите на своите заедници, што на крајот ќе го поттикне социоекономскиот развој низ целата земја“, се додава во документот.
Една од предностите кои ги нуди една инвестиција во рударството е што голем дел од приходите заминуваат директно во општинските буџети. Согласно Законот за минерални суровини, надоместокот за минерални суровини се пресметува според вредноста на металот, а бакарот кој го има Иловица на светските берзи достигнува цени од над 13 илјади американски долари за тон. Па така, се очекува повеќе од три милиони евра годишно да бидат внесени директно во буџетите на општините Босилово и Ново Село, што ќе придонесе кон нивно зголемување за повеќе од 40%.
Според податоците, основната идеја на државата е да се создаде општество што е демографски ревитализирано, економски просперитетно, интегрирано во меѓународните текови и социјално кохезивно, обезбедувајќи безбедност и стабилност за сегашните и за идните генерации. Сепак, како што се додава, високите стапки на емиграција на работоспособно население предизвикуваат неусогласеност на понудата и на побарувачката на работна сила на пазарот на труд.
