Европа се соочува со сериозен предизвик пред претстојната зима. Резервите на природен гас се значително пониски од вообичаеното, а зголемената конкуренција за снабдување со течен природен гас (LNG) отвора ризик од дополнително поскапување на енергијата во наредните месеци.
Според најновата анализа на Меѓународната агенција за енергија (IEA), Европа влегува во грејната сезона со најниско ниво на складиран природен гас во повеќе од една деценија. Ова може да ја задржи глобалната понуда под притисок и во текот на 2027 година.
Проблемот е резултат на комбинација од фактори: послабо полнење на складиштата во текот на летото, нарушувања во испораките на течен природен гас и геополитичките тензии на Блискиот Исток.
Резервите паднаа под 70 проценти
Податоците покажуваат колку брзо се менува состојбата. На 21 октомври европските складишта биле исполнети околу 75 проценти, додека до 17 ноември нивото паднало на приближно 70 проценти.
Според податоците на Gas Infrastructure Europe, на почетокот на грејната сезона, на 1 ноември, резервите изнесувале околу 74,6 проценти.
Особено загрижувачка е ситуацијата во Германија, која располага со најголем капацитет за складирање гас во Европската Унија, но во сезоната влегла со резерви од само околу 61 процент.
Цената на гасот повторно се приближува до нивоата од енергетската криза
Пазарните последици веќе се чувствуваат. На 28 октомври европската референтна цена на природниот гас надмина 100 евра за мегават-час, првпат од декември 2022 година.
Една од причините е неизвесноста околу испораките од Катар и нарушувањата во снабдувањето поврзани со конфликтот на Блискиот Исток. Европа сè повеќе се потпира на американскиот течен природен гас, кој сега претставува околу 30 проценти од вкупното снабдување на Унијата.
Дополнителен проблем е што европските купувачи мора да се натпреваруваат со азиските пазари за истите испораки на течен природен гас.
Индустријата и домаќинствата под притисок
Повисоките цени на гасот не влијаат само врз сметките за греење. Тие директно ги зголемуваат трошоците на производителите, особено во хемиската, металуршката, стакларската и другите енергетски интензивни индустрии.
Според анализа објавена од Reuters на 19 ноември, повисоките цени на гасот би можеле да ги зголемат трошоците за големопродажна електрична енергија во Германија за околу 16 милијарди евра во текот на оваа зима, според сценариото на истражувањето.
Поголемите трошоци за производство може да се пренесат врз крајните потрошувачи преку поскапи производи и услуги.
Енергетскиот проблем може да ја продолжи инфлацијата и во 2027 година
Меѓународната агенција за енергија предупредува дека ниските европски резерви можат да создадат притисок врз глобалниот пазар на гас и во текот на следната година.
Европа ќе мора да обезбеди дополнителни количества за повторно полнење на складиштата по завршувањето на зимата, што може да ја одржи високата побарувачка и да предизвика нови ценовни притисоци.
За европските економии тоа значи ризик од повисоки трошоци за производство, поскапа електрична енергија и потешка борба со инфлацијата.
Иако ниските резерви не значат автоматски дека Европа ќе остане без гас, тие ја прават значително поранлива на студена зима, прекини во испораките и нови геополитички потреси.
